Hướng dẫn Toàn Văn Thông Tư 99/2025/TT-BTC

[Hồng Nhung]

Từ ngày 01/01/2026, Thông tư 99/2025/TT-BTC chính thức có hiệu lực, thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC – văn bản đã được áp dụng suốt hơn một thập kỷ trong công tác kế toán doanh nghiệp. Việc ban hành Thông tư 99 không chỉ là sự cập nhật về mặt kỹ thuật kế toán, mà còn phản ánh rõ định hướng nâng cao chất lượng thông tin tài chính, tăng cường tính minh bạch và từng bước tiệm cận thông lệ quốc tế.

Bài viết này tổng hợp toàn văn Thông tư 99/2025/TT-BTC, đồng thời phân tích các điểm mới trọng tâm so với Thông tư 200/2014/TT-BTC, giúp người đọc nắm được tinh thần điều chỉnh của văn bản và có cơ sở áp dụng đúng trong thực tế doanh nghiệp.

I. Toàn văn Thông tư 99/2025/TT-BTC

- Ngày ban hành: 27 tháng 10 năm 2025

- Ngày hiệu lực thi hành: 01 tháng 01 năm 2026

- Lộ trình áp dụng: Áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2026

- Đối tượng áp dụng: Áp dụng cho các doanh nghiệp thuộc mọi lĩnh vực, mọi thành phần kinh tế (tương tự phạm vi của Thông tư 200).

- Phạm vi linh hoạt cho SME: Một điểm mới đáng chú ý là Thông tư 99 cho phép các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME - đối tượng thường áp dụng Thông tư 133) được lựa chọn áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 99 nếu thấy phù hợp với nhu cầu quản lý.

- Phạm vi điều chỉnh: Thông tư này hướng dẫn về chứng từ kế toán, hệ thống tài khoản và nguyên tắc hạch toán, sổ kế toán, và việc lập, trình bày Báo cáo tài chính.

Xem chi tiết: Thông tư 99/2025/TT-BTC

Doanh nghiệp có khoảng 1 năm (từ cuối 2025 đến hết 2026) để chuẩn bị hệ thống (phần mềm kế toán), đào tạo nhân sự và điều chỉnh các quy trình nội bộ để chuyển đổi hoàn toàn sang chế độ kế toán mới.

Thông tư cũng cho phép doanh nghiệp áp dụng sớm hơn nếu đã chuẩn bị đầy đủ về nguồn lực và hệ thống.

II. Điểm mới về hệ thống tài khoản kế toán

Hệ thống tài khoản kế toán ban hành kèm theo Thông tư 99/2025/TT-BTC có nhiều điểm điều chỉnh quan trọng, trong đó nổi bật gồm:

- Điều chỉnh kết cấu và nội dung phản ánh của một số tài khoản tài sản và nợ phải trả, nhằm phản ánh đúng bản chất kinh tế (economic substance) thay vì chỉ dựa vào hình thức pháp lý.

- Bổ sung và làm rõ các tài khoản liên quan đến doanh thu, chi phí, kết quả kinh doanh, đặc biệt trong các trường hợp doanh thu chưa thực hiện, chi phí trả trước, chi phí phân bổ nhiều kỳ.

- Tăng tính linh hoạt trong việc mở tài khoản cấp chi tiết, cho phép doanh nghiệp chủ động thiết kế hệ thống tài khoản phù hợp với đặc thù ngành nghề, mô hình kinh doanh và yêu cầu quản trị nội bộ.

- Chuẩn hóa cách sử dụng tài khoản ngoài bảng, giúp theo dõi các cam kết, nghĩa vụ tiềm tàng, tài sản không thuộc quyền sở hữu nhưng doanh nghiệp có trách nhiệm quản lý.

Xem chi tiết: Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC​

 

[Hồng Nhung]

III. Điểm mới về hệ thống sổ kế toán

Thông tư 99/2025/TT-BTC tiếp tục ghi nhận các hình thức ghi sổ kế toán phổ biến, đồng thời mở rộng cách thức áp dụng trong thực tế:

- Doanh nghiệp được lựa chọn hình thức ghi sổ kế toán phù hợp (ghi sổ thủ công, ghi sổ trên phần mềm, hệ thống ERP…), miễn là đảm bảo:​

• Ghi chép đúng thời điểm phát sinh nghiệp vụ​
• Thông tin rõ ràng, đầy đủ, không tẩy xóa​
• Có khả năng truy xuất, đối chiếu và kiểm tra​

- Việc ghi sổ kế toán điện tử được thừa nhận rõ ràng hơn, tạo điều kiện cho doanh nghiệp số hóa dữ liệu kế toán, giảm phụ thuộc vào sổ giấy.

- Trường hợp kết hợp nhiều hình thức ghi sổ, doanh nghiệp phải đảm bảo tính nhất quán dữ liệu giữa các sổ, tránh sai lệch số liệu khi lập Báo cáo tài chính.

So với quy định cũ, Thông tư 99 thể hiện rõ xu hướng linh hoạt về hình thức – chặt chẽ về nội dung, phù hợp với quá trình chuyển đổi số trong công tác kế toán.

Xem chi tiết: Sổ kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC

IV. Điểm mới về danh mục và biểu mẫu chứng từ kế toán

Thông tư 99 nhấn mạnh yêu cầu thống nhất nội dung và số hiệu chứng từ giữa chứng từ gốc và chứng từ kế toán; đồng thời mở rộng khả năng áp dụng chứng từ điện tử có giá trị pháp lý tương đương chứng từ giấy nếu đáp ứng điều kiện bảo mật và truy xuất được nguồn gốc dữ liệu.

Xem chi tiết: Danh mục và biểu mẫu chứng từ kế toán theo Thông Tư 99/2025/TT-BTC

V. So sánh tóm tắt Thông tư 99/2025/TT-BTC với Thông tư 200/2014/TT-BTC

Thông tư 99/2025/TT-BTC được ban hành nhằm thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC, đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong tư duy xây dựng chế độ kế toán doanh nghiệp tại Việt Nam. Không chỉ là sửa đổi kỹ thuật, Thông tư 99 thể hiện rõ định hướng nâng cao chất lượng thông tin kế toán, tăng tính minh bạch và tiệm cận thông lệ quốc tế.
​

Nội dung so sánh​	Thông tư 200/2014/TT-BTC​	Thông tư 99/2025/TT-BTC​
Nguyên tắc chung​	Dựa trên quy định: "Cầm tay chỉ việc", quy định chi tiết, cứng nhắc. Kế toán chủ yếu làm theo mẫu.​	Dựa trên nguyên tắc: "Tiệm cận IFRS", trao quyền tự chủ và đòi hỏi "xét đoán chuyên môn".​
Mục tiêu điều chỉnh​	Chuẩn hóa ghi chép kế toán doanh nghiệp​	Chuẩn hóa + nâng cao chất lượng thông tin phục vụ quản trị và minh bạch​
Cách tiếp cận​	Thiên về hướng dẫn nghiệp vụ, ghi nhận theo hình thức​	Nhấn mạnh bản chất kinh tế, phục vụ quản trị và kiểm soát​
Hệ thống tài khoản kế toán​	Tương đối cứng, một số tài khoản phản ánh nhiều nội dung​	Tái cấu trúc, rõ ràng hơn, linh hoạt mở chi tiết​
Sổ kế toán​	Quy định tương đối chi tiết về mẫu và hình thức​	Linh hoạt về hình thức, chặt chẽ về nguyên tắc​
Chứng từ kế toán​	Nhiều mẫu biểu mang tính bắt buộc​	Chuẩn hóa danh mục, cho phép DN chủ động thiết kế mẫu​
Kế toán điện tử​	Thừa nhận nhưng chưa làm rõ​	Ghi nhận rõ ràng, phù hợp chuyển đổi số​
Phục vụ báo cáo quản trị​	Chưa được nhấn mạnh​	Được đặt đúng vai trò trong hệ thống kế toán​
Mức độ tiệm cận thông lệ quốc tế​	Hạn chế​	Cao hơn, tạo nền tảng tiếp cận IFRS​

Thông tư 99/2025/TT-BTC đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong hệ thống chế độ kế toán doanh nghiệp tại Việt Nam, không chỉ ở việc thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC, mà còn ở tư duy tiếp cận mới đối với công tác kế toán. Các điều chỉnh về hệ thống tài khoản, sổ kế toán, danh mục và biểu mẫu chứng từ cho thấy định hướng rõ ràng: kế toán không chỉ để ghi nhận, mà phải phục vụ quản trị, kiểm soát và minh bạch thông tin tài chính.

Việc áp dụng Thông tư 99 đòi hỏi kế toán viên và doanh nghiệp hiểu đúng bản chất của các thay đổi, tránh áp dụng máy móc theo thói quen cũ. Trong bối cảnh chuyển đổi số và yêu cầu tiệm cận thông lệ quốc tế ngày càng rõ nét, hệ thống kế toán theo Thông tư 99 sẽ là nền tảng quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao chất lượng dữ liệu tài chính, giảm rủi ro sai sót và tăng khả năng đáp ứng yêu cầu kiểm toán, thanh tra cũng như báo cáo quản trị.​